Embriyo Dondurma İşlemi Nedir?

Embriyo dondurma yardımcı üreme teknolojilerinin önemli bir bileşeni olup tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen fazla embriyoların ileri bir tarihte kullanılmak üzere saklanmasını sağlayan bir yöntemdir. Kriyoprezervasyon adı verilen bu işlem embriyoları eksi yüz doksan altı derecede sıvı azot içinde dondurarak biyolojik aktivitelerini durdurur. Dondurulmuş embriyolar yıllar sonra bile başarıyla çözülebilir ve transfer edilebilir.

Dondurma Endikasyonları

Tüp bebek tedavisi sırasında transfer edilecek sayıdan fazla kaliteli embriyo elde edildiğinde dondurma işlemi uygulanır. Ovarian hiperstimülasyon sendromu riski yüksek olan hastalarda tüm embriyoların dondurulması ve taze transfer yapılmaması tercih edilebilir. Endometrial hazırlığın yetersiz olduğu durumlarda transfer ertelenerek embriyolar dondurulabilir.

Onkolojik tedavi öncesinde fertilite koruma amacıyla embriyo dondurma uygulanır. Kemoterapi ve radyoterapi over fonksiyonlarını kalıcı olarak bozabilir. Preimplantasyon genetik tanı sonuçlarının beklenmesi sırasında embriyolar dondurularak saklanır. Surogasi programlarında taşıyıcı annenin hazırlanması sürecinde embriyolar dondurulabilir.

Dondurma Teknikleri

Vitrifikasyon günümüzde en yaygın kullanılan embriyo dondurma tekniğidir. Bu yöntemde embriyolar yüksek konsantrasyonlu kriyoprotektan çözeltilere maruz bırakılarak çok hızlı soğutulur. Hücre içi buz kristali oluşumu önlenerek hücre hasarı minimize edilir. Vitrifikasyonun sağkalım oranları yüzde doksan beşin üzerindedir.

Yavaş dondurma eski teknik olup embriyoların kontrollü bir şekilde kademeli olarak soğutulmasını kapsar. Bu yöntem vitrifikasyona göre daha uzun sürer ve buz kristali oluşma riski daha yüksektir. Vitrifikasyonun üstün sonuçları nedeniyle yavaş dondurma yöntemi büyük ölçüde terk edilmiştir. Kriyoprotektanlar hücreleri dondurma hasarından koruyan kimyasal maddelerdir ve konsantrasyonları dikkatle ayarlanmalıdır.

Saklama Koşulları

Dondurulmuş embriyolar sıvı azot tanklarında eksi yüz doksan altı derecede saklanır. Bu sıcaklıkta tüm biyolojik aktivite durur ve embriyolar teorik olarak süresiz saklanabilir. Yirmi yıldan fazla süre dondurulmuş embriyolardan sağlıklı gebelikler elde edilmiştir. Saklama tankları düzenli olarak kontrol edilmeli ve azot seviyeleri izlenmelidir.

Deprem, sel veya elektrik kesintisi gibi doğal afetlere karşı güvenlik önlemleri alınmalıdır. Yedek saklama sistemleri ve alarm mekanizmaları embriyoların güvenliğini sağlar. Her embriyo benzersiz şekilde etiketlenir ve kimlik karışıklığını önlemek için çift doğrulama sistemleri kullanılır. Saklama süresi ve koşulları yasal düzenlemelerle belirlenmiş olabilir.

Çözme ve Transfer

Embriyo çözme işlemi kontrollü ısıtma ve kriyoprotektanların kademeli olarak uzaklaştırılmasını kapsar. Çözme sonrası embriyonun canlılığı ve kalitesi mikroskop altında değerlendirilir. Sağ kalan embriyolar birkaç saat kültür ortamında tutularak gelişimleri izlenir. Blastokist evresine ulaşmış sağlıklı embriyolar transfer için uygundur.

Dondurulmuş embriyo transferi doğal siklus veya hormonal hazırlık protokolüyle gerçekleştirilebilir. Doğal siklusta ovülasyon izlenerek uygun zamanda transfer yapılır. Hormonal hazırlıkta östrojen ve progesteron ile endometrium optimal kalınlığa getirilir. Dondurulmuş embriyo transferinin taze transfere göre bazı avantajları olabileceği araştırmalarda gösterilmiştir.

Başarı Oranları

Vitrifikasyon tekniğiyle dondurulmuş embriyoların çözme sonrası sağkalım oranı yüzde doksan beşin üzerindedir. Dondurulmuş embriyo transferinde gebelik oranları taze transferle karşılaştırılabilir düzeydedir. Kadının yaşı embriyoların dondurulduğu andaki yaşa göre değerlendirilir ve bu durum ileri yaştaki kadınlar için avantaj sağlayabilir.

Embriyo kalitesi, kadının endometrial hazırlığı ve transfer tekniği başarıyı etkileyen önemli faktörlerdir. Blastokist evresinde dondurulmuş embriyolarda başarı oranları bölünme evresine göre daha yüksektir. Tekrarlayan dondurulmuş embriyo transferi başarısızlığında ek değerlendirmeler gerekebilir. Kümülatif gebelik oranları tüm dondurulmuş embriyoların kullanılmasıyla hesaplandığında oldukça yüksek olabilir.

Etik ve Hukuki Boyutlar

Kullanılmayan dondurulmuş embriyoların akıbeti önemli etik ve hukuki soruları beraberinde getirir. Çiftlerin boşanması veya bir partnerin ölümü durumunda embriyoların kullanım hakkı tartışma konusu olabilir. Embriyoların araştırma amacıyla bağışlanması, başka çiftlere bağışlanması veya imha edilmesi seçenekleri mevcuttur.

Saklama süresine ilişkin yasal düzenlemeler ülkeler arasında farklılık gösterir. Çiftlerin tedavi başlamadan önce olası senaryolar hakkında yazılı onay vermesi önerilir. Embriyonun hukuki statüsü etik tartışmaların odak noktasıdır. Bilgilendirilmiş onam süreci tüm olasılıkların tartışılmasını ve çiftin bilinçli karar vermesini sağlamalıdır.