Hidrosel Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

Hidrosel, testisi çevreleyen zarlar arasında sıvı birikmesiyle oluşan bir skrotal şişliktir. Yenidoğan erkeklerde sık görülen bu durum genellikle ilk bir yıl içinde kendiliğinden düzelir. Yetişkinlerde ise farklı nedenlerle gelişebilir ve tedavi gerektirebilir. Bu makalede hidroselin nedenleri, belirtileri, tanısı ve tedavi yöntemleri ele alınmaktadır.

Hidrosel Nedir?

Testisler, tunika vaginalis adı verilen iki katlı bir zarla çevrilidir. Normal şartlarda bu zarlar arasında az miktarda sıvı bulunur ve bu sıvı testislerin skrotum içinde rahat hareket etmesini sağlar. Hidrosel, bu sıvının anormal miktarda birikmesi sonucu oluşan şişliktir.

Hidrosel tek taraflı veya iki taraflı olabilir. Ağrısız bir şişlik olarak kendini gösterir. Şişlik zamanla büyüyebilir ve rahatsızlık verebilir. Hidroselin iki ana türü vardır: iletişimli (kommunikan) ve iletişimsiz (non-kommunikan).

Hidrosel Türleri

İletişimli hidrosel, prosesus vaginalis adı verilen kanalın açık kalmasıyla oluşur. Bu kanal gebelik sırasında testisin karın içinden skrotuma inmesini sağlar ve normalde doğumdan sonra kapanır. Kapanmazsa karın içi sıvı skrotuma geçebilir. Bu nedenle şişlik gün içinde değişkenlik gösterir; ayakta durma veya ıkınma ile artar, yatınca azalır.

İletişimli hidroselde kasık fıtığı riski de vardır çünkü açık kanal bağırsak segmentinin geçişine de izin verebilir.

İletişimsiz hidrosel, sıvının lokal olarak üretilip emilememesi sonucu oluşur. Kanal kapalıdır ve karın içi ile bağlantı yoktur. Yetişkinlerde görülen hidrosellerin çoğu bu türdendir. Şişlik sabah ve akşam benzer boyuttadır.

Nedenleri

Yenidoğanlarda hidrosel genellikle prosesus vaginalisin kapanmaması nedeniyle gelişir. Prematüre bebeklerde daha sık görülür. Çoğu vaka ilk bir yıl içinde kendiliğinden düzelir.

Yetişkinlerde hidrosel çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Travma skrotal bölgeye darbe sonucu sıvı birikimine yol açabilir. Enfeksiyonlar, özellikle epididimit veya orşit, hidrosele neden olabilir. Testis tümörleri nadiren hidrosel ile kendini gösterebilir.

Kasık veya skrotal cerrahiler sonrası sıvı birikimi gelişebilir. Radyoterapi hidrosel nedeni olabilir. Filariazis (fil ayağı hastalığı) tropikal bölgelerde önemli bir hidrosel nedenidir. Çoğu vakada belirgin bir neden bulunamaz; bu durum idiyopatik hidrosel olarak adlandırılır.

Belirtiler

Hidroselin ana belirtisi skrotumda ağrısız şişliktir. Şişlik genellikle yavaş yavaş büyür. Tek taraflı veya iki taraflı olabilir. Skrotum gergin ve parlak görünebilir.

Çoğu hidrosel ağrısız olmakla birlikte, büyük hidroseller gerginlik hissi verebilir. Yürüme veya fiziksel aktivite sırasında rahatsızlık olabilir. Cinsel ilişki zorlaşabilir.

Ani ağrı, kızarıklık veya ateş hidrosel komplikasyonlarını veya başka bir patolojiyi düşündürmelidir. Bu belirtilerde tıbbi değerlendirme gereklidir.

Tanı

Tanı genellikle fizik muayene ile konur. Skrotal şişlik muayene edilir ve transillüminasyon testi uygulanır. Bu testte skrotumun arkasından ışık tutularak şişliğin içeriği değerlendirilir. Sıvı ışığı geçirdiğinden hidrosel kırmızı parlar (pozitif transillüminasyon). Solid kitleler ışığı geçirmez.

Ultrasonografi tanıyı doğrulamak ve testisi değerlendirmek için yapılır. Sıvı birikimi net olarak görüntülenir. Aynı zamanda testis tümörü veya diğer patolojiler dışlanır. Bu nedenle yetişkin hidrosellerde ultrasonografi önerilir.

Tedavi

Bebeklerde hidrosel genellikle tedavi gerektirmez. İletişimli hidroseller 12-18 aya kadar kendiliğinden kapanabilir. Bu dönemde gözlem yeterlidir. Şişlik artarsa veya fıtık bulgusu gelişirse cerrahi değerlendirilir.

Yetişkinlerde asemptomatik küçük hidroseller takip edilebilir. Tedavi gerektiğinde cerrahi veya aspirasyon seçenekleri vardır.

Hidroselektomi cerrahisi kesin tedavi yöntemidir. Skrotumdan veya kasık bölgesinden yapılabilir. Sıvı boşaltılır ve tunika vaginalis işleme alınır. Çeşitli teknikler mevcuttur: Lord yöntemi, Jaboulay yöntemi veya eksizyon. Cerrahi genellikle günübirlik yapılır ve başarı oranı yüksektir.

Aspirasyon ve skleroterapi cerrahi alternatifidir. İğne ile sıvı boşaltılır ve sklerotizan ajan enjekte edilerek sıvı üretimi azaltılır. Ancak nüks oranı yüksektir ve birden fazla seans gerekebilir. Cerrahi için uygun olmayan hastalarda tercih edilebilir.

Cerrahi Sonrası

Hidroselektomi sonrası hafif ağrı ve şişlik normaldir. Ağrı kesiciler ve skrotal destek (atletik suspansör) önerilir. İlk birkaç gün soğuk uygulama şişliği azaltır.

Ağır kaldırmak ve yoğun aktiviteden 2-4 hafta kaçınılmalıdır. Cinsel aktivite genellikle 2-3 hafta sonra başlayabilir. Çoğu hasta birkaç hafta içinde normal aktivitelerine döner.

Komplikasyonlar nadirdir ancak hematom, enfeksiyon, kronik ağrı ve nüks görülebilir. Testisin kan damarlarına zarar verme riski minimal düzeydedir.

Hidrosel ve İnfertilite

Basit hidroselin fertilityi doğrudan etkilemediği düşünülmektedir. Ancak altta yatan bazı nedenler (enfeksiyon, travma) fertiliteyi etkileyebilir. Büyük hidroseller testis sıcaklığını artırarak sperm üretimini olumsuz etkileyebilir. Bu konuda endişeniz varsa üroloji uzmanına danışmanız önerilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Skrotal şişlik fark edildiğinde değerlendirme için doktora başvurulmalıdır. Şişlik hızla büyüyorsa, ağrılı ise, kızarıklık veya ateş varsa acil değerlendirme gerekir. Testis tümörü gibi ciddi durumları dışlamak önemlidir.

Sonuç

Hidrosel skrotumda sıvı birikmesiyle karakterize yaygın ve genellikle iyi huylu bir durumdur. Bebeklerde çoğunlukla kendiliğinden düzelir. Yetişkinlerde tedavi gerektiren vakalarda cerrahi etkili ve güvenli bir çözüm sunar. Skrotal şişlik durumunda altta yatan nedenleri araştırmak için tıbbi değerlendirme önerilir. Doğru tanı ve tedavi ile hidrosel başarıyla yönetilebilir.