Deri Testleri Ne İşe Yarar?

Deri testleri, çeşitli sağlık durumlarının tanısında kullanılan önemli tanı araçlarıdır. Alerjik reaksiyonlardan enfeksiyonlara, otoimmün hastalıklardan cilt kanserine kadar geniş bir yelpazede bilgi sağlayabilen bu testler, tıbbi değerlendirmenin vazgeçilmez bir parçasıdır. Basit ve genellikle az invaziv olan deri testleri, doğru tanı konulmasında ve tedavi planlamasında kritik rol oynar.

Alerji Testleri

Deri alerji testleri, bağışıklık sisteminin belirli maddelere karşı aşırı tepki verip vermediğini belirlemenin en yaygın ve güvenilir yollarından biridir. Bu testler, alerjenleri tanımlayarak kaçınma stratejileri geliştirmeye ve uygun tedaviyi planlamaya yardımcı olur.

Prick testi veya delme testi en sık kullanılan alerji tarama yöntemidir. Ön kol veya sırt üzerine çeşitli alerjen ekstreleri damlatılır ve cilt küçük bir iğne ile hafifçe delinir. On beş ila yirmi dakika sonra ciltteki reaksiyon değerlendirilir. Kızarıklık ve şişlik pozitif yanıt gösterir.

İntradermal test, prick testinden daha hassastır. Alerjen cildin yüzeysel tabakasına enjekte edilir. Özellikle ilaç ve böcek sokması alerjilerinde kullanılır. Sistemik reaksiyon riski biraz daha yüksek olduğundan dikkatli uygulanmalıdır.

Yama testi veya patch test, gecikmiş tip alerji reaksiyonlarını değerlendirir. Kontakt dermatit şüphesinde, potansiyel alerjenler içeren yamalar sırta yapıştırılır ve kırk sekiz saat sonra değerlendirilir. Metal, kozmetik, kauçuk ve ilaç alerjileri bu yöntemle tespit edilebilir.

Tüberkülin Deri Testi

Mantoux testi olarak da bilinen tüberkülin deri testi, tüberküloz enfeksiyonunu taramak için kullanılır. Ön kola az miktarda tüberkülin madde enjekte edilir ve kırk sekiz ila yetmiş iki saat sonra enjeksiyon bölgesindeki sertleşme ölçülür.

Pozitif sonuç, kişinin tüberküloz bakterisiyle karşılaştığını gösterir ancak aktif hastalık olduğu anlamına gelmez. Latent enfeksiyon veya geçmiş BCG aşılaması da pozitif sonuca yol açabilir. Sonuçlar klinik bulgular ve akciğer görüntülemesi ile birlikte değerlendirilmelidir.

Cilt Biyopsisi

Cilt biyopsisi, deri lezyonlarının mikroskobik incelenmesi için doku örneği alınmasıdır. Şüpheli deri kanserleri, tanı konulamayan döküntüler, otoimmün hastalıklar ve enfeksiyonların değerlendirilmesinde kullanılır.

Punch biyopsi, dairesel bir kesici aletle küçük bir deri örneği alır. Tüm cilt katmanlarını içerebilir ve dikiş gerektirebilir. Shave biyopsi, yüzeysel lezyonlarda jiletle ince bir tabaka kazınmasıdır. Eksizyonel biyopsi, tüm lezyonun cerrahi olarak çıkarılmasını içerir ve özellikle melanom şüphesinde tercih edilir.

Dermatoskopi

Dermatoskopi, cildin büyütülmüş görüntüsünü sağlayan non-invaziv bir inceleme yöntemidir. Özellikle pigmentli lezyonların ve ben'lerin değerlendirilmesinde kullanılır. Melanom ve diğer cilt kanserlerinin erken tanısında kritik öneme sahiptir.

Dermoskop, on kat büyütme sağlar ve cildin derin yapılarını görünür kılar. Deneyimli bir dermatolog, lezyonun rengini, yapısını ve sınırlarını değerlendirerek iyi huylu ve kötü huylu oluşumları ayırt edebilir.

Wood Lambası Muayenesi

Wood lambası, belirli bir dalga boyunda ultraviyole ışık yayan bir cihazdır. Karanlık bir odada deri üzerine tutulduğunda, belirli durumlar karakteristik floresans gösterir.

Mantar enfeksiyonları, özellikle saçlı derideki tinea capitis, Wood lambası altında yeşilimsi bir parıltı verebilir. Vitiligo pigmentsiz alanları daha belirgin hale getirir. Eritrasma gibi bakteriyel enfeksiyonlar mercan kırmızısı floresans gösterir. Porfiria gibi metabolik hastalıklar da bu yöntemle değerlendirilebilir.

Mantar Kazıntı Testi

Derinin mantar enfeksiyonlarından şüphelenildiğinde, etkilenen bölgeden pul veya saç örneği alınır. KOH preparatı hazırlanarak mikroskop altında incelenir. Mantar hifleri ve sporları görülebilir.

Kültür çalışması, mantarın türünü belirlemek için yapılabilir. Ancak kültür sonuçları birkaç hafta alabilir. Bu test, ayak mantarı, kasık mantarı, saç kıran ve tırnak mantarı tanısında kullanılır.

Tzanck Testi

Tzanck yayma, vezikül veya bül gibi sıvı dolu kabarcıkların tabanından alınan örneklerle yapılır. Hücrelerin boyanarak mikroskop altında incelenmesiyle herpes simpleks, herpes zoster ve pemfigus gibi durumlar değerlendirilebilir.

Herpes enfeksiyonlarında karakteristik çok çekirdekli dev hücreler görülür. Pemfigusta akantolitik hücreler tespit edilir. Hızlı ve ucuz bir test olmasına rağmen, türe özgü tanı için PCR gibi moleküler testler gerekebilir.

Deri Kültürü

Bakteriyel deri enfeksiyonlarında, etkilenen bölgeden sürüntü alınarak kültürde üretilir. Bu test, enfeksiyona neden olan mikroorganizmayı tanımlar ve antibiyotik duyarlılık testi yapılmasını sağlar.

Yara enfeksiyonları, sellülit, apse ve impetigo gibi durumlarda deri kültürü yapılabilir. Özellikle tedaviye yanıt vermeyen veya tekrarlayan enfeksiyonlarda önemlidir.

Otoimmün Hastalık Testleri

Lupus, dermatomiyozit ve büllöz hastalıklar gibi otoimmün cilt hastalıklarında deri biyopsisi önemli bilgiler sağlar. Direkt immünofloresan testi, deri dokusundaki antikor birikimlerini tespit eder.

Bu test için alınan deri örneği özel boyalarla işlenir ve floresan mikroskop altında incelenir. Karakteristik birikım paternleri farklı hastalıkları ayırt etmeye yardımcı olur.

Deri Testlerine Hazırlık

Alerji testlerinden önce antihistaminik ilaçlar belirli bir süre kesilmelidir çünkü bu ilaçlar test sonuçlarını baskılayabilir. Genellikle bir hafta önceden ilaç kesimi önerilir ancak doktor talimatlarına uyulmalıdır.

Steroid kremler ve immünosupresif ilaçlar da bazı test sonuçlarını etkileyebilir. Test öncesi kullanılan tüm ilaçlar hakkında doktora bilgi verilmelidir.

Deri Testlerinin Güvenliği

Deri testleri genellikle güvenlidir ancak bazı riskler içerir. Alerji testlerinde nadir de olsa anafilaksi riski vardır, bu nedenle testler tıbbi gözetim altında yapılmalıdır. Biyopsilerde enfeksiyon, kanama ve skar oluşumu olası komplikasyonlardır ancak uygun teknikle minimize edilir.

Sonuç

Deri testleri, dermatolojik ve sistemik hastalıkların tanısında değerli araçlardır. Alerji taramasından enfeksiyon tanısına, kanser değerlendirmesinden otoimmün hastalıklara kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir. Uygun test seçimi, doğru uygulama ve deneyimli yorumlama başarılı tanı için esastır. Cilt ile ilgili şikayetlerde dermatoloji uzmanına başvurarak gerekli testlerin yapılması, doğru tanı ve tedavi için önemli bir adımdır.